زبان ايتاليايي يك زبان neolatinoاست.درواقع جز گروه زبان هايي قرار دارد كه از لاتين مشتق مي شوند.امروزه حدود 75 ميليون نفر به اين زبان صحبت مي كنندو زبان رسمي ايتاليا ,واتيكان ,canto ticinoو جمهوري san marinoمحسوب مي شود.ايتاليايي همچنين در maltaو albania گسترش پيدا كرده و زبان فرهنگي مستعمره هاي پيشين خود(اتيوپي اريتره سومالي) نيز هست. همين طور زبان دوم كشورهايي كه زماني مقصد مهاجران بي شمار ايتاليايي در اوايل قرن 20 و سالهاي 50 و 60 بوده مثل آرژانتين آلمان آمريكا استراليا نيز به حساب مي آيد.
Dal latino al volgare
بهتر بگيم ايتاليايي از لاتين محاوره اي و عامي( latino volgare.) گرفته شده . latino volgareزبان روزمره اي مردم در دوران امپراطوري رم بوده و تفاوتش با latino ufficiale در اين بود كه دومي براي آثار هنري و ادبي و تدريس در مدارس استفاده مي شد.
در حالي كه خيلي در نگهداري latino ufficiale سعي مي شد اما volgare در طول قرن ها تغييرات زيادي رو متحمل ميشه و زمينه اي مي شود براي تولد زبان هاي ديگري كه هنوز در اروپا صحبت مي شود مثل فرانسوي اسپانيايي پرتغالي رومانيايي و ايتاليايي .
Il lessico dell italiano
منبع اصلي لغات ايتاليايي لاتين است اما به دليل تماس با خارجي ها و زبان آنها و يا تهاجمات زيادي كه به اين كشور مي شه دامنه كلمات اين زبان وسيع تر مي شه .
به عنوان مثال زبان هاي longobardi, termini goticiفرانسوي تاثير به سزايي داشتند. اما نكته جالبي كه وجود داره اين كه زبان عربي غير از فارسي تونسته بر ايتالياي هم تاثير شگرفي داشته باشه
لغاتي مثل:
Azzuro (lazuward)
Arancia (narang)
Limone(laimun)
Caffe(qahwa)
يا لغات مهم تري مثل:
Algebra(algiabr)
Alchimia(al-kimia)
Almanacco(al-manakh)
اما اين هجوم لغات جديد هنوز نيز ادامه دارد اما اين دفعه اززبان انگليسي كه باعث نگراني زبانشناسان ايتاليايي شده .كه روز به روز هم در حال افزايش است.
EUGENIO MONTALE